Tất cả những gì bạn cần biết khi ghé thăm onsen Nhật Bản — từ cách tắm đúng chuẩn đến chính sách hình xăm và những thứ cần mang theo.
Ít trải nghiệm nào ở Nhật Bản có thể phục hồi thân tâm sâu sắc như ngâm mình trong onsen. Nguồn nước khoáng được làm nóng tự nhiên từ lòng đất, hơi nước nhẹ nhàng bốc lên từ mặt nước, tiếng nước chảy róc rách qua những tảng đá — đây là kiểu thư giãn chậm rãi, có chủ ý mà Nhật Bản thực hiện tốt hơn hầu hết mọi nơi trên thế giới. Nhưng với người lần đầu trải nghiệm, những quy tắc bất thành văn của nhà tắm công cộng có thể khiến bạn cảm thấy hơi lúng túng. Hướng dẫn này bao gồm tất cả những gì bạn cần biết để bước vào với sự tự tin và ra về trong trạng thái thực sự thư thái.
Onsen và Sento: Khác Nhau Thế Nào?
Trước khi đi vào các quy tắc, hãy hiểu rõ thuật ngữ. Onsen là bể tắm nước nóng được cấp từ nguồn nước khoáng đun nóng bởi địa nhiệt, đã được chứng nhận đáp ứng các tiêu chuẩn về hàm lượng khoáng chất của Nhật Bản. Bản thân nguồn nước có những đặc tính chữa bệnh riêng tùy theo từng suối — lưu huỳnh, sắt, natri bicarbonate và nhiều loại khoáng chất khác được tìm thấy trên khắp vùng đất núi lửa của Nhật Bản.
Ngược lại, sento là nhà tắm công cộng sử dụng nước máy được làm nóng thông thường. Sento là thiết chế quen thuộc của khu phố — giá cả phải chăng, tiện lợi và gắn bó sâu sắc với cuộc sống địa phương — nhưng không phải suối nước nóng. Cả hai đều có nhiều quy tắc ứng xử giống nhau, nhưng chỉ onsen mới có nguồn nước giàu khoáng chất mà Nhật Bản nổi tiếng.
Các Loại Bể Tắm Onsen
Onsen có nhiều hình thức khác nhau, và biết trước điều gì sẽ xảy ra ở mỗi loại giúp bạn tận hưởng trọn vẹn chuyến thăm.
Bể tắm trong nhà (uchifuro) là phổ biến nhất. Đây là các bể nước nóng bên trong tòa nhà, thường được ốp gạch hoặc đá. Nhiệt độ thường ổn định và không khí yên tĩnh.
Bể tắm ngoài trời (rotenburo) là các bể lộ thiên được đặt trong khung cảnh thiên nhiên — vườn cây, ghềnh đá ven suối, sườn đồi rừng rậm. Ngâm mình dưới bầu trời mùa đông hay giữa sắc lá mùa thu là một trong những trải nghiệm mà người ta nhớ mãi nhiều năm.
Tắm cát (sunamushi) là đặc sản của những nơi như Ibusuki ở tỉnh Kagoshima. Bạn sẽ được chôn đến tận cổ trong cát đen được làm nóng tự nhiên bởi hơi nước trong khoảng mười phút. Lúc đầu cảm giác hơi lạ, nhưng suốt quá trình thì ấm áp vô cùng.
Tắm bùn (doro-yu) sử dụng bùn núi lửa giàu khoáng chất làm môi trường ngâm mình. Beppu ở tỉnh Oita là điểm đến nổi tiếng nhất cho loại hình này. Bùn được cho là rất tốt cho làn da.
Tắm chân (ashiyu) là các bể nông để ngâm chân. Bạn giữ nguyên quần áo, ngồi trên ghế dài và thả chân xuống. Các bể này được tìm thấy tại các ga tàu, điểm nghỉ đường bộ và trong các thị trấn onsen nổi tiếng. Đây là cách nhập môn onsen đơn giản, dễ tiếp cận và là lựa chọn tốt cho người có hình xăm muốn trải nghiệm ít nhất một phần của văn hóa này.
Từng Bước: Cách Sử Dụng Onsen
1. Bỏ Giày Tại Lối Vào
Hầu hết các cơ sở onsen đều có genkan — khu vực lối vào nơi bạn đổi từ giày ngoài sang dép trong nhà. Tìm các tủ khóa hoặc ngăn để đồ gần cửa và để giày ở đó. Đi giày ngoài qua khu vực này bị coi là cực kỳ bất lịch sự.
2. Thanh Toán và Nhận Khăn
Tại quầy lễ tân, trả phí vào cửa và nhận khăn thuê nếu bạn không mang theo. Hầu hết các cơ sở cung cấp một chiếc khăn tay nhỏ (để tắm) và một chiếc khăn tắm lớn hơn. Hãy nhớ phân biệt hai loại — khăn nhỏ mang vào khu vực tắm cùng bạn; khăn lớn để lại ở phòng thay đồ.
3. Cởi Hoàn Toàn Quần Áo Trong Phòng Thay Đồ
Phòng thay đồ là nơi bạn cất toàn bộ đồ đạc và cởi hết quần áo. Tắm onsen được thực hiện mà không mặc đồ bơi ở tuyệt đại đa số các cơ sở. Thường có tủ khóa — mang theo đồng xu 100 yên, vì nhiều tủ yêu cầu tiền đặt cọc hoàn lại. Gấp quần áo gọn gàng vào giỏ hoặc tủ.
4. Tắm Rửa Thật Kỹ Tại Trạm Vòi Sen — Trước Khi Vào Bể
Đây là quy tắc quan trọng nhất trong礼 nghi onsen. Trước khi bước vào bất kỳ bể dùng chung nào, bạn phải tắm rửa toàn thân tại một trong các trạm vòi sen (kake-yu hoặc buồng tắm đứng) dọc theo khu vực tắm. Ngồi lên ghế nhỏ được cung cấp, dùng xà phòng và dầu gội có sẵn (hoặc của bạn mang theo), và xả sạch hoàn toàn. Đặc biệt chú ý đến tóc — nếu tóc của bạn đủ dài để nhúng vào nước, hãy buộc tóc lên.
Bỏ qua bước này là điều xúc phạm nhất bạn có thể làm tại onsen. Nước khoáng trong bể được dùng chung bởi tất cả mọi người; bước vào mà chưa tắm trước bị coi là cực kỳ thiếu tôn trọng.
5. Bước Vào Bể Từ Từ và Ngâm Mình Yên Tĩnh
Hạ người xuống bể một cách nhẹ nhàng. Nước onsen có thể từ 38 đến 45 độ Celsius, vì vậy hãy dành thời gian để thích nghi. Khi đã ổn định, hãy thư giãn. Giữ giọng nói nhỏ nhẹ, tránh văng nước, và kiềm chế ý muốn bơi hoặc di chuyển mạnh trong bể. Onsen là không gian để phục hồi yên tĩnh.
6. Không Để Khăn Vào Nước
Chiếc khăn tay nhỏ của bạn mang vào khu tắm để giữ sự kín đáo khi đi lại, nhưng không được thả vào bể. Hãy để khăn gấp trên đầu, trên mép bể, hoặc để sang một bên. Khăn trong nước bị coi là mất vệ sinh và hoàn toàn không được phép.
7. Xả Nước Trước Khi Ra Ngoài
Trước khi trở về phòng thay đồ, hãy xả lại một lần nữa tại trạm vòi sen. Lau khô nhẹ nhàng bằng khăn nhỏ khi bước ra, sau đó dùng khăn lớn ở phòng thay đồ.
Chính Sách Hình Xăm
Lệnh cấm hình xăm truyền thống của Nhật Bản trong onsen xuất phát từ mối liên hệ lịch sử giữa hình xăm và tội phạm có tổ chức. Hầu hết các cơ sở onsen và sento công cộng ở Nhật Bản vẫn duy trì chính sách cấm hình xăm, và quy định này được thực thi — nhân viên có thể lịch sự yêu cầu bạn rời đi nếu nhìn thấy hình xăm.
Tuy nhiên, quan niệm đang thay đổi. Với hàng triệu du khách quốc tế đến mỗi năm, và với văn hóa hình xăm ngày càng trở nên phổ biến trong giới trẻ Nhật Bản, ngày càng nhiều cơ sở chào đón khách có hình xăm, yêu cầu che hình xăm bằng miếng dán chống nước (có bán tại nhiều nhà thuốc và tại cơ sở), hoặc cung cấp phòng tắm riêng tư (kashikiri) giúp né tránh hoàn toàn chính sách này.
Nếu bạn có hình xăm, các lựa chọn tốt nhất là:
- Kashikiri (phòng tắm riêng): Nhiều ryokan và cơ sở onsen cung cấp toàn bộ phòng tắm cho nhóm của bạn sử dụng riêng trong một khoảng thời gian nhất định. Những phòng này mặc định chấp nhận hình xăm.
- Danh sách onsen thân thiện với hình xăm: Các trang web như Tattoo-Friendly.jp và tài nguyên tiếp cận của Cơ quan Du lịch Nhật Bản duy trì danh sách cập nhật các onsen chào đón khách có hình xăm.
- Ashiyu: Bể ngâm chân luôn là lựa chọn an toàn, ít rào cản.
- Miếng dán che hình xăm: Nếu hình xăm của bạn nhỏ và ở vị trí có thể che hoàn toàn, miếng dán chống nước được chấp nhận tại một số cơ sở. Hỏi tại quầy lễ tân trước khi vào.
Khi nghi ngờ, hãy gọi điện trước. Một câu hỏi lịch sự trước khi ghé thăm ít ngại ngùng hơn nhiều so với việc bị từ chối tại cửa.
Phân Chia Giới Tính và Tắm Hỗn Hợp
Tuyệt đại đa số các onsen ở Nhật Bản có khu tắm hoàn toàn riêng biệt cho nam và nữ. Bạn vào qua các lối vào được đánh dấu rõ ràng (đỏ cho nữ, xanh cho nam, kèm theo bảng chữ kanji) và các cơ sở hoàn toàn độc lập ở mỗi bên.
Một số onsen cung cấp konyoku — tắm hỗn hợp nam nữ. Loại này ít phổ biến hơn và thường được tìm thấy tại các bể tắm ngoài trời lâu đời, truyền thống hơn, đặc biệt tại các làng suối nước nóng ở vùng nông thôn. Đồ bơi đôi khi được phép trong bể konyoku, nhưng quy định khác nhau tùy nơi. Phụ nữ tại bể konyoku có thể mặc áo choàng cotton mỏng gọi là yu-katabira. Hãy kiểm tra quy định của từng cơ sở trước khi ghé thăm.
Lựa chọn thứ ba là phòng tắm gia đình hoặc phòng tắm riêng (kazoku-buro hoặc kashikiri), có thể đặt để sử dụng độc quyền theo nhóm. Đây là lý tưởng cho các cặp đôi, gia đình, hoặc bất kỳ ai muốn riêng tư.
Những Gì Cần Mang và Những Gì Được Cung Cấp
Thường được cơ sở cung cấp:
- Dầu gội, dầu xả và sữa tắm tại các trạm vòi sen
- Khăn tay nhỏ (đôi khi bao gồm trong phí vào cửa, đôi khi thuê riêng)
- Máy sấy tóc trong phòng thay đồ
- Kem dưỡng và các sản phẩm chăm sóc da cơ bản (tại các cơ sở cao cấp hơn)
Mang theo:
- Khăn tắm lớn (hoặc thuê tại cơ sở)
- Bất kỳ sản phẩm chăm sóc da nào bạn ưa thích
- Đồng xu 100 yên cho tủ khóa
- Dây buộc tóc nếu tóc dài
- Miếng dán che hình xăm chống nước nếu cần
Để lại:
- Điện thoại và máy ảnh — chụp ảnh bên trong khu vực tắm bị nghiêm cấm tuyệt đối
Mẹo Sức Khỏe Khi Tắm Onsen
Nước onsen thực sự tốt cho sức khỏe, nhưng một vài lưu ý sẽ giúp trải nghiệm dễ chịu thay vì quá sức.
Không vào bể khi đã uống rượu. Nhiều cơ sở đăng rõ quy định này. Rượu làm giãn mạch máu và hạ huyết áp; kết hợp với nước khoáng nóng làm tăng đáng kể nguy cơ chóng mặt, ngất xỉu hoặc tệ hơn.
Giữ đủ nước. Uống nước trước khi vào và sau khi xong. Nhiệt độ cao gây ra mồ hôi ngay cả khi bạn đang ngâm mình, và tình trạng mất nước có thể đến bất ngờ.
Giới hạn thời gian ngâm. Mười đến mười lăm phút trong bể là điểm khởi đầu hợp lý, đặc biệt với các bể nóng hơn. Ra ngoài nếu bạn cảm thấy chóng mặt, quá nóng hoặc buồn nôn. Ngâm nhiều lần — ra ngoài, hạ nhiệt, rồi vào lại — hoàn toàn bình thường và là cách tốt để kéo dài chuyến thăm một cách thoải mái.
Thận trọng nếu bạn có một số bệnh lý nhất định. Những người có bệnh tim, huyết áp cao hoặc thấp, bệnh ngoài da hoặc vết thương hở nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng onsen. Phụ nữ mang thai thường được khuyên tránh tắm nước quá nóng.
Di chuyển chậm khi ra khỏi bể. Đứng dậy nhanh sau khi ngâm trong bể nóng có thể gây hạ huyết áp đột ngột. Dùng tay vịn nếu có và dừng lại một chút trước khi đi.
Onsen Tại Ryokan
Nghỉ tại ryokan — một nhà trọ truyền thống của Nhật Bản — có onsen riêng là một trong những cách trọn vẹn nhất để trải nghiệm văn hóa tắm gội. Onsen tại ryokan thường nhỏ hơn và yên tĩnh hơn các cơ sở công cộng, và nhiều nơi cung cấp phòng tắm riêng tư có thể đặt theo giờ. Buổi tắm tối và sáng là một phần trong nhịp điệu của kỳ nghỉ, là một nghi thức thiêng liêng cũng như bữa tối kaiseki.
Tại ryokan, bạn thường sẽ được trao yukata (áo choàng cotton) và các vật dụng tiện ích khi nhận phòng. Bạn đi bộ qua nhà trọ trong bộ yukata để đến phòng tắm, mang lại cho toàn bộ trải nghiệm một chất lượng thong thả, vượt thời gian phù hợp. Nếu ryokan có cả bể trong nhà và ngoài trời, đáng để thử cả hai — rotenburo thường là điểm nổi bật, đặc biệt vào buổi sáng sớm khi sương mù đang bốc lên từ mặt nước.
Onsen Gần Osaka
Nếu bạn đang ở Osaka và muốn trải nghiệm onsen thực sự mà không phải đi xa, có hai điểm đến nổi bật.
Arima Onsen là một trong những khu nghỉ dưỡng suối nước nóng lâu đời nhất Nhật Bản, cách trung tâm Osaka khoảng một giờ bằng tàu điện (qua Hankyu hoặc Shinkansen đến Shin-Kobe, sau đó đi tuyến Arima Line). Nguồn nước kinsen (suối vàng) nổi tiếng của nó có màu nâu cam gỉ sắt từ hàm lượng sắt và muối — độc đáo, ấn tượng và được cho là rất tốt cho da. Nguồn ginsen (suối bạc) yên tĩnh hơn là nước trong, có ga với các đặc tính khoáng chất khác nhau. Arima có một trung tâm thị trấn nhỏ gọn, có thể đi bộ với cả các nhà tắm cho khách tham quan trong ngày lẫn các lựa chọn ryokan.
Kinosaki Onsen cách Osaka hai tiếng rưỡi bằng tàu tốc hành, nhưng chuyến đi rất đáng giá. Thị trấn có bảy nhà tắm công cộng, và khách lưu trú tại các ryokan địa phương nhận được thẻ thông hành để ghé thăm tất cả. Phong tục là đi dạo giữa các bể tắm trong yukata và dép gỗ (geta), điều này thú vị trong mọi mùa nhưng đặc biệt có không khí vào mùa đông.
Những Lỗi Thường Gặp Của Người Nước Ngoài
Bước vào bể mà chưa tắm. Đây là quy tắc cơ bản nhất và cũng là quy tắc thường bị vi phạm nhất. Luôn tắm kỹ tại trạm trước khi vào bể.
Để khăn vào nước. Khăn nhỏ dùng để tắm và giữ kín đáo, không phải để ngâm. Giữ khăn của bạn ra khỏi bể.
Mặc đồ bơi mà không kiểm tra trước. Hầu hết onsen yêu cầu khỏa thân hoàn toàn. Mặc đồ bơi ở nơi không được phép cũng gây rối loạn như bước vào mà không tắm.
Nói chuyện to hoặc dùng điện thoại. Onsen là không gian yên tĩnh. Giữ giọng nói nhỏ nhẹ và để điện thoại trong tủ khóa.
Bỏ qua chính sách hình xăm. Xuất hiện với hình xăm lộ ra tại cơ sở cấm hình xăm đặt nhân viên vào tình huống khó xử. Kiểm tra trước.
Hạ nhiệt quá nhanh. Nhảy thẳng vào bể nóng nhất, ở quá lâu, rồi đứng dậy đột ngột là cách khiến người ta ngất. Hãy làm từ từ.
Không buộc tóc dài. Tóc thả xuống nước dùng chung bị coi là mất vệ sinh. Mang theo dây buộc tóc.
Lời Kết
Một chuyến tắm onsen được thực hiện đúng cách là một trong những điều phục hồi thân tâm thực sự nhất bạn có thể làm ở Nhật Bản. Các quy tắc không phải để làm mọi thứ phức tạp — chúng tồn tại để bảo vệ trải nghiệm chung cho tất cả mọi người. Khi bạn hiểu nhịp điệu cơ bản của việc bỏ giày, tắm rửa, ngâm mình và yên tĩnh, mọi thứ sẽ trở nên tự nhiên rất nhanh.
Hãy đi chậm. Uống nước. Để điện thoại trong tủ khóa. Mọi thứ còn lại sẽ tự khắc vào guồng.
